swMenuFree

Листи

Листи

Динамичката меморија се користи за сместување на големи и сложени типови на податоци, па покажувачките променливи служат за нивна манипулација. Тие можат да покажуваат кон локација од било кој тип на податок вклучувајќи ги и записите.

Запис е множество на податоци. Елементите на записот не се индексирани, туку секоj податок има свој идентификатор (име) со кое се пристапува до него. На пример, записот за еден студент нека ги содржи податоците: име, број на индекс и следен. ime е текстуален податок, додека index е целоброен податок. sleden е покажувач од тип pok, кој е дефиниран како покажувач од тип student. Според дефиницијата на student, можеме да креираме листа од записи од ист тип, поврзани со употреба на покажувачи. Листата е илустрирана со следнава слика:

Поврзаната листа е една од основните динамички структури на податоци кои се употребуваат во програмирањето. Се состои од низа од јазли. Секој јазол има дел за сместување податоци и дел за сместување покажувач кој служи како врска кон наредниот јазол од низата. Поврзаните листи овозможуваат вметнување и отстранување на јазли од било кое место во низата за константно време, но не дозволува пристап до јазлите по случаен избор. Односно, секвенцијалниот пристап е ефикасен, меѓутоа директниот не е бидејќи треба да се поминат сите елементи од листата за да се добијат потребните податоци.
Постојат неколку типови на поврзани листи: еднострано поврзани, двострано поврзани и кружни листи.

Низи наспроти поврзани листи

Низите алоцираат меморија за сите нејзини елементи заедно како еден блок. Наспроти тоа листите алоцираат меморија за секој елемент посебно во одделен блок меморија. Тоа значи дека поврзани листи најдобро работат за складирање на низи од податоци на кои не им се знае однапред колкав ќе биде нивниот број, со можност за подоцна да се менува бројот на елементите и нивниот редослед. Пристапот до елементите кај низите е директен, додека кај листите секвенцијален. Едностраните листи можат да се поминуваат само во еден правец. Ова ги прави поврзаните листи да се неупотребливи каде што е пожелно да се пребаруваат брзо елементите по нивниот индекс. Потребен е дополнителен мемориски простор за референците кај поврзаните листи, што ги прави непрактични за листи со едноставни податоци како char или Boolean.

 
Низи
Листи
Пребарување
O(1)
O(n)
Вметнување
O(n)
O(1)
Бришење
O(n)
O(1)

Еднострано поврзани листи

Наједноставниот тип на поврзани листи се едностано поврзаните листи кои имаат по еден покажувач за секој јазол, кој покажува кон наредниот јазол од листата, кон null вредност ако станува збор за последниот јазол од листата или кон празна листа. Анкер (anchor) на листата е покажувач кој покажува кон првиот јазол. За да се промени редоследот на листата доволно е само да се промени вредноста на покажувачот.


Секој јазол од листата има свој следбеник (освен последниот) и свој предходник (освен првиот). Должината на поврзана листа се изразува преку бројот на јазли од кои е составена. Листа која не содржи јазли се нарекува празна листа.

Креирањето на поврзани листи во Pascal бара одреден напор, но придобивката од користењето на поврзаните листи е зголемена брзина на работа и поефикасно користење на меморијата.

Да разгледаме практичен пример на креирање еднострано поврзана листа и нејзина манипулација. Нека јазлите содржат записи како тип на податоци, дефинирани на начин што предходно го објаснивме со записот student.

Ќе започнеме со процедура за додавање елементи од назад, која подоцна ќе ја искористиме во програмата и за креирањето на листата. Кодот во Pascal е:

Разгледуваме случај на додавање елементи од назад на: празна листа и додавање елементи на листа со повеќе елементи.

Дали листата е празна проверуваме со if anker = nil then


т.е. ако листата е празна, тогаш anker := nov


Ако не е празна воведуваме нова покажувачка променлива pom и ја поставуваме да покажува онаму каде што покажува anker,односно на почетокот на листата.

И започнуваме со “шетање” низ листата за да стигнеме до нејзиниот крај, каде ќе го

додадеме новиот елемент. Тоа се изведува со програмските линии

while pom^.sleden nil do

pom := pom^.sleden;



Кога pom^.sleden=nilодносно помошниот покажувач ќе покажува на последниот елемент од листата (чиј sledenпокажувач има nil вредност),


Тогаш со pom^.sleden:=nov;се поставува новиот елемент на крајот од поврзаната листа.


Процедура за додавање на елементи на почетокот на листата:


Ако листата е празна, односно главата на листата има вредност nil, anker:=nov;


Ако листата има елементи:

 

nov^.sleden:=anker


anker:=nov;


Процедура за додавање на елемент на n-та позиција


Ако сакаме да го додадеме нов елемент пред m-тиот елемент од поврзаната листа, помошниот покажувач pomго поставуваме на почетокот, и почнуваме да „шетаме“ за (m-2) чекори по нејзината должина

Ако сакаме да вметнеме нов пред 4-тиот елемент, го поместуваме помошниот покажувач два пати по должината на листата и застануваме кај неговиот предходник, т.е. на 3-тиот елемент.

Новиот елемент го поставуваме да покажува на исто место со pom^.sledenсо програмската линија nov^.sleden:=pom^.sleden. И потоа правиме “преврзување“ на елементите од листата со тоа што pom^.sledenго ставаме да покажува на исто место со nov (pom^.sleden:= nov;).


Процедура за листање на елементите од поврзаната листа:


Го поставуваме помошниот покажувач да покажува на почетокот од листата, односно на исто место каде што покажува anker со pom:=anker;

Шетаме низ листата на ист начин објаснет во процедурата DodadiNazad. На секој елемент до кој дошол помошниот покажувач, му пристапуваме до податоците кои ги содржи со pom^.indeks, pom^.ime (во нашиов случај јазлите од листата  содржат име и презиме од записот student) и ги печатиме истите.

Процедура за бришење на m-ти елемент од поврзана листа:


Ако сакаме да го избришеме првиот елемент од листата (m=1), поставуваме помошен покажувач да покажува на почетокот на листата pom := anker;


Анкерот се поставува да покажува на истоместо со pom^.sleden


И со dispose(pom)се остранува првиот елемент со што се ослободува мемориската локација која ја зафаќал тој.


Ако сакаме да го избришеме m-тиот елемент од поврзаната листа, помошниот покажувач pomго поставуваме на почетокот, и почнуваме да „шетаме“ за (m-2) чекори по нејзината должина. На пример, ако сакаме да го избришеме 4-тиот елемент, од почетокот на листата правиме 2 поместувања на pom по должината на листата и застануваме со покажувачот да покажува на еден елемент пред елементот кандидат за бришење. И воведуваме нов помошен покажувач pom2кој ќе ни покажува на исто место со pom^.sleden (pom2:=pom^.sleden).



На овој начин сме се осигурале дека и со отстранувањето на врската која води од 3-тиот елемент кон 4-тиот, сеуште ќе имаме пристап до сите елементи од листата. Сега извршуваме „преврзување“ со тоа што ќе го поставиме pom^.sledenда покажува на исто место со pom2^.sleden. Односно врската од 3-тиот елемент која покажуваше кон 4-тиот, сега покажува онаму каде што покажува 4-тиот елемент, а тоа е на 5-тиот.


Процедурата за бришење на елемент од листа пребарувајќи го според податокот што го содржи тој елемент е слична со предходно објаснетата процедура:


Помошен покажувач се поставува на почетокот на листата и се шета по листата се додека

pom^.sleden^.indeks x


Кога pom^.sleden^.indexќе биде бараниот податоквоведуваме нов помошен покажувач pom2 и постапката е иста како и во предходниот случај.


Комплетна програма за манипулација со еднострана поврзана листа:

Program PovrzanaLista;

Type

PLista = ^TLista;

TLista = Record

indeks : integer;

ime : String;

sleden : PLista;

end;

Var

anker, nov, pom, pom2 : PLista;
n, i,m, indeks, x, izbor : integer;
ime : String;

Procedure KreirajLista (Var anker:PLista; nov: PLista);

Begin

anker:=nil;

writeln('Kolu elementi ke vnesuvas vo listata:');

readln(n);

writeln;

for i:= 1 to n do

begin

new(nov);

writeln ('Vnesi go brojot na index na ',i, '-tiot element, pa potoa negovoto ime:');

readln(indeks);

readln(ime);

writeln;

nov^.indeks:=indeks;

nov^.ime:=ime;

nov^.sleden:=nil;

if anker = nil then

anker := nov

else

begin

pom := anker;

while pom^.sleden nil do

begin

pom := pom^.sleden;

end;

pom^.sleden := nov;

end;

end;

end;

Procedure KreirajNov(Var nov: PLista);

begin

new(nov);

writeln('Vnesi go indexot na noviot element:');

readln(indeks);

writeln('Vnesi go imeto na noviot element:');

readln(ime);

writeln;

nov^.indeks:=indeks;
nov^.ime:=ime;
nov^.sleden:=nil;

end;



Procedure DodadiSredina (Var anker: PLista; nov: PLista);

begin

Writeln('Vnesi go brojot na elementot pred koj sakas da go vmetnes noviot element: ');
Readln(m);

pom:=anker;
for i:=1 to (m-2) do

pom:=pom^.sleden;
nov^.sleden:=pom^.sleden;
pom^.sleden:=nov;

end;



Procedure Listaj;
begin

writeln;

writeln('Elementite na listata se:');
writeln;
pom := anker;
while pom nil do

begin

writeln (pom^.indeks, ' ', pom^.ime);

pom := pom^.sleden;

end;

writeln;

end;



Procedure DodadiNapred (Var anker : PLista; nov : PLista);

begin

if anker = nil then

anker := nov

else

begin

nov^.sleden := anker;
anker := nov;

end;

end;



Procedure DodadiNazad (Var anker : PLista; nov : PLista);

begin

if anker = nil then

anker := nov

else

begin

pom := anker;
while pom^.sleden nil do

begin

pom := pom^.sleden;

end;

pom^.sleden := nov;

end;

end;


procedure BrisiPodatok (Var anker : PLista; x : integer);

begin

writeln('Vnesi go brojot na index na elemenotot sto ke go brises:');
readln(x);
writeln;
if anker^.indeks = x then

begin

pom := anker;
anker := pom^.sleden;
dispose (pom);

end

else

begin

pom := anker;
while pom^.sleden^.indeks x do

pom := pom^.sleden;
pom2 := pom^.sleden;
pom^.sleden := pom2^.sleden;
dispose (pom2);

end;

end;





procedure BrisiRedenbroj (Var anker : PLista);

begin

writeln('Na koe mesto se naogja elementot sto ke go brises:');
readln(m);
Writeln('Izbravte da go brisete ',m,'-tiot element od listata');
writeln;
if m=1 then

begin

pom := anker;
anker := pom^.sleden;
dispose (pom);

end

else

begin

pom := anker;
for i:=1 to (m-2) do

pom := pom^.sleden;
pom2 := pom^.sleden;
pom^.sleden := pom2^.sleden;
dispose (pom2);

end;

end;




begin
KreirajLista(anker, nov);
Listaj;
writeln;
Readln;
n:=0;

while n

begin

writeln;
writeln('OBERI OPCIJA OD MENITO:');
writeln;
writeln('1. Kreiraj nov');
writeln('2. Vmetni na pocetok');
writeln('3. Vmetni na kraj');
writeln('4. Vmetni vo sredina');
writeln('5. Listaj');
writeln('6. Brisi element spored sodrzinata');
writeln('7. Brisi element spored mestoto');
writeln('8. KRAJ');

readln(izbor);
writeln;

case izbor of

1: KreirajNov(nov);
2: DodadiNapred(anker, nov);
3: DodadiNazad(anker, nov);
4: DodadiSredina(anker,nov);
5: Listaj;
6: BrisiPodatok(anker, x);
7: BrisiRedenbroj(anker);
8: n:=2;

end;

end;

writeln;

end.

 





© 2009-2017 Здружение на информатичарите на Македонија. Сите права се задржани.